Biologji
Lëndë obligative · Viti I & II- 2 orë në javë
- 2 vite
- Citologji, Gjenetikë & Ekologji
- Anatomi & Fiziologji
Lënda e Biologjisë përfshin studimin e organizmave të gjallë nga niveli qelizor, gjenetik dhe ekologjik në vitin e parë, deri te anatomia, fiziologjia e detajuar e trupit të njeriut dhe zhvillimi individual në vitin e dytë.
Plan-programi sipas viteve
Viti I
Biologjia e Përgjithshme
Hyrje në Biologji
- Objekti, ndarja dhe rëndësia e biologjisë si shkencë
Njohuri nga Citologjia
- Hyrje në citologji
- Përbërja kimike e qelizës
- Ndërtimi i qelizës
- Ndarja e qelizës
- Metabolizmi i qelizës
Organizmi si Tërësi Unike
- Indet te bimët
- Indet shtazore
- Organet vegjetative te bimët
Shumimi dhe Zhvillimi i Organizmit
- Shumimi joseksual
- Shumimi seksual te bimët dhe zhvillimi te bimët
- Shumimi seksual te shtazët dhe zhvillimi te shtazët
Gjenetikë
- Faktorët materialë të trashëgimisë
- Informacioni gjenetik
- Mekanizmat e trashëgimisë
- Shkaktarët e ndryshimeve trashëguese
- Sëmundjet trashëguese te njeriu
- Inxhinieringu gjenetik
Ekologji
- Mjedisi jetësor dhe faktorët ekologjikë
- Nivelet e integrimeve në ekologji
- Aktiviteti i njeriut në biosferë (Ndotja e mjedisit)
Bioteknologjia
- Roli i mikroorganizmave për bioteknologji
- Të arriturat e bioteknologjisë dhe perspektiva e saj
- Biologjia dhe teknika
Teksti: Biologjia për vitin e parë të shkollave të mesme
Viti II
Anatomi & Fiziologji e Njeriut
Hyrje
- Ndërtimi i shkallëshkallshëm i trupit të njeriut
Sistemi Lokomotiv
- Sistemi eshtëror (Osteologji):
- Funksionet e sistemit eshtëror
- Ndërtimi i eshtrave dhe ndarja e tyre (eshtrat e kokës, trupit, gjymtyrëve)
- Dhëmbët (dentes)
- Kujdesi dhe sëmundjet e eshtrave
- Sistemi muskulor (Miologji):
- Funksionet, ndërtimi, ndarja dhe emërtimi i muskujve
- Vetitë, puna, lodhja dhe çlodhja (pushimi) i muskujve
Sistemi Nervor
- Tipet e sistemit nervor dhe sistemi nervor te njeriu (funksionet, ndërtimi, ndarja)
- Sistemi nervor qendror (SNQ):
- Palca kurrizore (Medulla spinalis)
- Truri (Encephalon): Truri i vogël (Cerebellum) dhe Truri i madh (Cerebrum, Telencephalon) me funksionet e tij
- Sistemi nervor periferik (SNP):
- Nervat cerebrospinalë (nervat e kokës — Nervi craniales dhe nervat e shpinës — Nervi spinales)
- Nervat e sistemit nervor vegjetativ
- Kujdesi dhe sëmundjet e sistemit nervor
Organet Ndijore
- Njohuri të përgjithshme
- Shqisa e të parit (syri): Fiziologjia, të metat, kujdesi dhe sëmundjet e syrit
- Shqisa për dëgjim dhe drejtpeshim: Fiziologjia e dëgjimit, kujdesi dhe sëmundjet e veshit
- Shqisa për nuhatje dhe shqisa për shijim
- Receptorët e lëkurës
Sistemi Kardiovaskular
- Gjaku: Ndërtimi, funksionet dhe sëmundjet e gjakut
- Zemra (Cor, Cardia): Ndërtimi, sistemi përçues dhe puna e zemrës
- Enët e gjakut dhe qarkullimi i gjakut
- Kujdesi dhe sëmundjet e zemrës e të enëve të gjakut
Imuniteti dhe Mbrojtja nga Sëmundjet
- Mbrojtja jo specifike dhe mbrojtja specifike (imuniteti dhe ndarja e tij)
- Grupet e gjakut dhe transfuzioni i gjakut
- Sëmundjet imunologjike (alergjitë dhe sëmundjet autoimune)
- Transplantimi i indeve dhe i organeve
Sistemi Respirator
- Njohuri të përgjithshme, ndërtimi i rrugëve të frymëmarrjes dhe mushkërive
- Lëvizjet e frymëmarrjes dhe këmbimi i gazrave
- Ndikimi i shtypjes së lartë e të ulët atmosferike
- Kujdesi dhe sëmundjet e sistemit respirator
Sistemi i Organeve të Tretjes
- Njohuri të përgjithshme për ushqimin dhe ndërtimi i organeve të tretjes (zgavra e gojës, fyti, kapërcalla)
- Anatomia dhe fiziologjia e lukthit
- Anatomia dhe fiziologjia e zorrëve (zorra e hollë — Intestinum tenue dhe zorra e trashë — Intestinum crassum)
- Mëlçia (Hepar) dhe Pankreasi
- Kujdesi dhe sëmundjet e sistemit digjestiv
Sistemi i Organeve për Ekskrecion
- Sistemi urinar: Anatomia e veshkave, rrugëve të urinës, krijimi dhe cilësitë e urinës
- Lëkura (Cutis): Funksionet, ndërtimi dhe ekskrecioni (tajitja) në lëkurë
- Kujdesi dhe sëmundjet e sistemit ekskretor
Sistemi Hormonal (Endokrin)
- Hyrje në endokrinologji
- Gjëndrat endokrine: Hipofiza, Epifiza, Gjëndra tiroide, Gjëndrat paratiroide, Gjëndrat mbiveshkore dhe Ujdhesat endokrine
Zhvillimi Individual i Njeriut
- Njohuri themelore për procesin reproduktiv (sistemi reproduktiv te meshkujt dhe femrat)
- Fazat intrauterine të zhvillimit individual: Faza embrionale dhe faza fetale
- Fazat postembrionale të zhvillimit individual:
- Periudha e gjidhënies (laktacionit) — parametrat e zhvillimit fizik, psikofizik, psikik dhe emocional
- Mosha e hershme (parashkollore) e zhvillimit
- Zhvillimi në moshën shkollore
- Puberteti dhe adoleshenca
- Mosha e pjekurisë dhe pleqërisë
Teksti: Biologjia për vitin e dytë të shkollave të mesme